Sekundäre Hydroxyalkylphosphane
1
2
Ph), 7,38 (m, 3H, Ph); 13C-NMR: δ ϭ 20,5 (td, JCH ϭ 129 Hz, JPC
ϭ
Darstellung von 1-(Adamantylphosphanyl)cyclohexan-
2-ol (3)
1
1
11,5 Hz, CH2CH2), 32,4 (td, JCH ϭ 127 Hz, JPC ϭ 7,7 Hz, PCH2), 63,5
1
3
1
(td, JCH ϭ 140 Hz, JPC ϭ 9,3 Hz, CH2OH), 129,4 (d, JCH ϭ 125 Hz, p-
CH in Ph), 134,6 (d, 1JCH ϭ 120 Hz, m-CH in Ph), 136,8 (dd, 1JCH ϭ 127 Hz,
2JPC ϭ 11,7 Hz , o-CH in Ph), ipso-C nicht beobachtet. 31P-NMR: δ ϭ Ϫ51,3
7,6 g (0,045 mol) AdPH2 wurden in Diethylether gelöst und bei
Ϫ20 °C mit 46 ml (0,044 mol) 0,95 M nBuLi-Lösung in n-Hexan
versetzt. Diese Mischung wurde 1 h bei dieser Temperatur und über
Nacht bei R.T. gerührt. Anschließend wurden bei Ϫ20 °C 4,3 ml
(0,045 mol) Cyclohexenoxid in 20 ml Toluol zugetropft. Nach voll-
ständiger Zugabe wurde die Reaktionslösung über Nacht bei R.T.
gerührt und anschließend mit 50 ml NH4Cl-Lösung versetzt. Die
organische Phase wurde abgenommen und die wässrige viermal mit
Diethylether extrahiert. Die vereinigten organischen Phasen wur-
den über Na2SO4 getrocknet, filtriert und das Lösungsmittel ab-
kondensiert. Nach fraktionierter Destillation konnte 3 als farbloses
Öl (Sdp.: 75 °C, 1 Torr) in reiner Form erhalten werden. Ausbeute:
4,66 g (39 % d. Th.). C16H27OP (266,37): C 71,0 (ber. 72,1), H 9,5
(10,2), O 6,2 (6,0), P 11,0 (11,6) %.
(d, JPH ϭ 205 Hz). IR (cmϪ1): ν˜ ϭ 3383 st (OH); 3069 m, 3053 m, 3013 s,
1
3002 s (aromat. CH); 2938 st, 2869 st (aliphat. CH); 2281 m (PH); 1954 s,
1887 s, 1815 s, 1774 s (Aryl); 1588 m (Aryl-Def.); 1570 m, 1482 m, 1435 st
(Aryl); 1255 st (CH2). EI-MS, m/z (Int. in %): 168 (33) [M]ϩ, 150 (25)
[PhP(CH2)3]ϩ, 137 (17) [PhPH(CH2)2]ϩ, 124 (5) [PhPHCH3]ϩ, 109 (9)
[PhPH]ϩ, 91 (12) [PH(CH2)3OH]ϩ, 78 (5) [Ph]ϩ, 58 (7) [(CH2)3O]ϩ, und
Fragmente hiervon.
5: Sdp.: 100-135 °C, 10Ϫ3 Torr; Ausbeute: 2,1 g (50 % d. Th.).
C12H19OP (210,26): C 69,2 (ber. 68,6), H 9,2 (9,1), O 7,1 (7,6), P
14,5 (14,7) %.
3
1H-NMR: δ ϭ 1,55 (quint., JHH ϭ 5,8 Hz, 2H, CH2CH2CH2), 2,31 (s, 3H,
3
p-CH3), 2,41 (s, 6H, o-CH3), 2,56 (br. s, 1H, OH), 3,36 (t, JHH ϭ 6,1 Hz,
3
1
2H, PCH2), 3,56 (t, JHH ϭ 5,9 Hz, 2H, CH2OH), 4,34 (dt, JPH ϭ 214 Hz,
3JHH ϭ 6,1 Hz, 1H, PH), 6,76 (s, 2H, m-CH in C6H2); 13C{1H}-NMR: δ ϭ
19,8 (s, p-CH3 in Mes), 21,1 (s, o-CH3 in Mes), 23,2 (d, JPC ϭ 20 Hz,
2
1H-NMR: δ ϭ 2,0-0,84 (m, 18H, cyclo-C6H10, PCH, 2 Iso.), 1,62 (br. s, 6H,
1
3
CH2CH2CH2), 33,0 (d, JPC ϭ 9 Hz, PCH2), 63,6 (d, JPC ϭ 18 Hz,
CH2OH), 130,4 (d, 1
J
PC ϭ 20 Hz, ipso-C in C6H2), 132,0 (s, m-CH in C6H2),
C
10H15, 2 Iso.), 1,79 (br. t, 12H, C10H15, 2 Iso.), 2,05 (br. s, 12H, C10H15, 2
1
3
4
2
Iso.), 2,65 (dd, JPH ϭ 205 Hz, JHH ϭ 4,9 Hz, 1H, PH, 1 Iso.), 3,38 (dd,
138,4 (d, JPC ϭ 4 Hz, p-C in C6H2), 142,7 (d, JPC ϭ 24 Hz, o-C in C6H2).
1JPH ϭ 204 Hz, JHH ϭ 5,3 Hz, 1H, PH, 1 Iso.), 3,35 (m, 1H, OCH, 1 Iso.),
3
31P-NMR: δ ϭ Ϫ86,0 (d, JPH ϭ 214 Hz). IR (cmϪ1): ν˜ ϭ 3405 st (OH);
1
3,76 (m, 1H, OCH, 1 Iso.), OH nicht beobachtet; 13C{1H}-NMR: δ ϭ 23,4
3045 m, 3009 s, 3002 s (aromat. CH); 2945 st, 2875 st (aliphat. CH); 2405 m
(PH); 1575 m (Aryl-Def.); 1570 m, 1489 m, 1427 st (Aryl); 1251 st (CH2). EI-
MS, m/z (Int. in %): 210 (12) [M]ϩ, 193 (17) [M-OH]ϩ, 179 (35)
[MesPH(CH2)2]ϩ, 165 (44) [MesPHCH2]ϩ, 151 (25) [MesPH]ϩ, 119 (17)
[Mes]ϩ, 105 (29) [C6H3(CH3)2]ϩ, 91 (11) [PH(CH2)3OH]ϩ, und Fragmente
hiervon.
3
4
(d, JPC ϭ 7 Hz, cyclo-C6H10, 2 Iso.), 25,8 (d, JPC ϭ 2 Hz, cyclo-C6H10, 2
Iso.), 27,8 (d, 2
J
PC ϭ 10 Hz, cyclo-C6H10, 2 Iso.), 29,8 (d, 3JPC ϭ 7,9 Hz, Ad,
3
1 Iso.), 32,0 (d, JPC ϭ 7,8 Hz, Ad, 1 Iso.), 35,1 (s, Ad, 1 Iso.), 37,7 (s, Ad,
1 Iso.), 37,9 (d, JPC ϭ 7,2 Hz, cyclo-C6H10, 1 Iso.), 38,1 (d, JPC ϭ 7,5 Hz,
cyclo-C6H10, 1 Iso.), 43,2 (d, JPC ϭ 9,5 Hz, Ad, 1 Iso.), 43,6 (d, JPC
3
3
2
2
ϭ
1
9,0 Hz, Ad, 1 Iso.), 52,3 (d, JPC ϭ 11 Hz, cyclo-C6H10, 2 Iso.), 70,0 (d,
1JPC ϭ 12,5 Hz, Ad, 2 Iso.) 70,6 (d, 2
J
PC ϭ 5,2 Hz, cyclo-C6H10, 1 Iso.), 71,6
6: Sdp.: 110-130 °C, 10Ϫ3 Torr, Ausbeute: 3,7 g (60 % d. Th.).
C18H31OP (294,42): C 72,9 (ber. 73,4), H 11,0 (10,6), O 5,0 (5,4),
P 11,1 (10,5) %.
(d, JPC ϭ 5,4 Hz, cyclo-C6H10, 1 Iso.); 31P-NMR: δ ϭ Ϫ24,8 (d, JPH
ϭ
2
1
205 Hz, 1 Iso.), Ϫ5,7 (d, JPH ϭ 204 Hz, 1 Iso.). IR (cmϪ1): ν˜ ϭ 3387 st
(OH); 2876 st, 2855 st (aliphat. CH); 2485 m (PH); 1523 m (cyclo-C6H10).
EI-MS, m/z (Int. in %): 266,1 (36) [M]ϩ, 248,5 (24) [M-OH2]ϩ, 130,4 (19) [1-
PH-2-OH-cyclo-C6H10]ϩ, 113,4 (27) [1-PH-cyclo-C6H10]ϩ, und Fragmente
hiervon.
1
3
3
1H-NMR: δ ϭ 1,17 (d, JHH ϭ 6,7 Hz, 6H, p-CH(CH3)2), 1,25 (d, JHH
ϭ
6,7 Hz, 12H, o-CH(CH3)2), 1,48 (quint., 3JHH ϭ 6,3 Hz, 2H, CH2CH2CH2),
2,72 (sept., JHH ϭ 7,2 Hz, 1H, p-CH(CH3)2), 3,23 (t, JHH ϭ 6,5 Hz, 2H,
PCH2), 3,41 (t, JHH ϭ 6,3 Hz, 2H, CH2OH), 3,75 (sept., JHH ϭ 6,7 Hz,
3
3
3
3
1
3
2H, o-CH(CH3)2), 4,34 (dt, JPH ϭ 211 Hz, JHH ϭ 6,6 Hz, 1H, PH), 7,07
(m, 2H, m-H in C6H2), OH nicht beobachtet; 13C-NMR: δ ϭ 24,7 (quart.,
3-(Phenylphosphanyl)propanol (4), 3-(2,4,6-
Trimethylphenylphosphanyl)propanol (5), 3-(2,4,6-
Triisopropylphenylphosphanyl)propanol (6), 3-
(Cyclohexylphosphanyl)propanol (7) und 3-(tert-
Butylphosphanyl)propanol (8)
1JCH ϭ 125 Hz, o-CH(CH3)2), 26,4 (quart., JCH ϭ 125 Hz, p-CH(CH3)2),
1
1
2
1
32,6 (td, JCH ϭ 121 Hz, JPC ϭ 5 Hz, CH2CH2CH2), 33,0 (d, JCH
ϭ
1
120 Hz, o-CH(CH3)2), 34,9 (d, JCH ϭ 125 Hz, p-CH(CH3)2), 35,4 (td,
1JCH ϭ 126 Hz, JPC ϭ 7,8 Hz, PCH2), 63,8 (td, JCH ϭ 123 Hz, JPC
ϭ
1
1
3
1
11,9 Hz, CH2OH), 122,3 (d, JCH ϭ 119 Hz, m-CH in C6H2), 150,4 (d,
4JPC ϭ 10,3 Hz, p-C in C6H2), 154,0 (d, 2JPC ϭ 10,9 Hz, o-C in C6H2), ipso-
C nicht beobachtet. 31P-NMR: δ ϭ Ϫ94,3 (d, JPH ϭ 212 Hz); IR (cmϪ1):
1
ν˜ ϭ 3354 m (OH); 3049 s (aromat. CH); 2963 st, 2871 st (aliphat. CH); 2396 s
(PH); 1603 m (Aryl-Def.); 1559 s (Aryl); 1463 m, 1421 m, 1384 m, 1363 m
(CH2); EI-MS, m/z (Int. in %): 294 (47) [M]ϩ, 263 (38) [TippPH(CH2)2]ϩ,
249 (25) [TippPHCH2]ϩ, 236 (17) [TippPH2]ϩ, 203 (39) [Tipp]ϩ, 91 (41)
[PH(CH2)3OH]ϩ, 42 (17) [CMe2]ϩ, und Fragmente hiervon.
Eine Lösung des primären Phosphans in Diethylether [5 g,
0,045 mol PhPH2 (für 4); 4,5 g, 0,02 mol, MesPH2 (für 5); 5 g,
0,021 mol, (Tipp)PH2 (für 6); 7 g, 0,06 mol, CyPH2 (für 7); 6 g,
t
0,07 mol, BuPH2 (für 8)] wurde bei Ϫ20 °C mit 1,36 M nBuLi-
Lösung in n-Hexan versetzt (33 ml für 4; 21 ml für 5; 15 ml für 6;
44 ml für 7; 51 ml für 8). Diese Mischung wurde 1 h bei dieser
Temperatur und über Nacht bei Raumtemperatur gerührt. An-
schließend wurde bei Ϫ20 °C Trimethylenoxid (2,9 ml für 4; 1,9 ml
für 5; 1,4 ml für 6; 3,9 ml für 7; 4,5 ml für 8) in Toluol zugetropft.
Nach vollständiger Zugabe wurde die Reaktionslösung unter Rück-
fluß erhitzt (3 h für 4 und 5, 4 h für 6, 2 h für 7 und 8), dann auf
Ϫ20 °C abgekühlt und mit 50 ml NH4Cl-Lösung versetzt. An-
schließend wurde die organische Phase abgenommen und die wäss-
rige Phase viermal mit Diethylether extrahiert. Die vereinigten or-
ganischen Phasen wurden über Na2SO4 getrocknet, filtriert und das
Lösungsmittel abkondensiert.
7: Sdp.: 80-100 °C, 2·10Ϫ3 Torr, Ausbeute: 4,2 g (40 % d. Th.).
C9H19OP (174,23): C 62,9 (ber.: 62,1), H 11,0 (11,0) %.
3
1H-NMR:
δ
ϭ
1,14 (m, 2H, Cy), 1,39 (quint., JHH
ϭ
5,7 Hz, 2H,
CH2CH2CH2), 1,58 (m, 4H, Cy), 1,74 (m, 5H, Cy), 2,28 (br. s, 1H, OH),
1
3
3
3,26 (dt, JPH ϭ 195 Hz, JHH ϭ 5,8 Hz, 1H, PH), 3,43 (t, JHH ϭ 5,7 Hz,
2H, PCH2), 3,63 (t, JHH ϭ 5,3 Hz, 2H, OCH2); 13C{1H}-NMR: δ ϭ 28,0
3
4
3
2
(d, JPC ϭ 4 Hz, Cy), 28,2 (d, JPC ϭ 8,4 Hz, Cy), 32,4 (d, JPC ϭ 7,6 Hz,
CH2CH2CH2), 32,8 (d, 2
J
PC ϭ 5 Hz, Cy), 33,5 (d, 1JPC ϭ 6 Hz, Cy), 36,7 (d,
1JPC ϭ 10,5 Hz, PCH2), 63,8 (d, JPC ϭ 10 Hz, CH2OH). 31P-NMR: δ ϭ
3
Ϫ48,8 (d, JPH ϭ 193 Hz). IR (cmϪ1): ν˜ ϭ 3324 m (OH); 2974 st, 2895 st,
1
2855 m (aliphat. CH); 2355 s (PH); 1463 m, 1421 m, 1384 m, 1363 m (CH2);
EI-MS, m/z (Int. in %): 174 (45) [M]ϩ, 157 (37) [M-OH]ϩ, 128 (25)
[CyPCH2]ϩ, 114 (51) [CyP]ϩ, 91 (15) [PH(CH2)3OH]ϩ, und Fragmente hier-
von.
Nach fraktionierter Destillation mit einer Vigreux-Kolonne (10 cm)
konnten 4-8 als farblose Öle in reiner Form erhalten werden.
4: Sdp.: 94-105 °C, 10Ϫ2 Torr; Ausbeute: 4,5 g (60 % d. Th.).
C9H13OP (168,18): C 63,2 (ber. 64,3), H 7,0 (7,8), O 10,0 (9,5) %.
8: Sdp.: 85-100 °C (Normaldruck), Ausbeute: 3,6 g (35 % d. Th.).
C7H17OP (148,19): C 55,5 (ber. 56,7), H 11,0 (11,5), O 10,0 (10,8),
P 21,5 (20,9) %.
3
3
1H-NMR: δ ϭ 1,06 (d, JPH ϭ 11,5 Hz, 9H, tBu), 1,26 (quint., JHH
ϭ
3
3
1H-NMR: δ ϭ 1,66 (quint., JHH ϭ 5,8 Hz, 2H, CH2CH2CH2), 1,71 (t,
6,6 Hz, 2H, CH2CH2CH2), 1,66 (t, JHH ϭ 6,8 Hz, 2H, PCH2), 3,01 (dt,
3
3
3
3JHH ϭ 6,3 Hz, 2H, PCH2), 2,93 (s, 1H, OH), 3,53 (t, JHH ϭ 6,0 Hz, 2H,
1JPH ϭ 193 Hz, JHH ϭ 5,6 Hz, 1H, PH), 3,12 (s, 1H, OH), 3,38 (t, JHH
ϭ
1
3
2
CH2OH), 4,13 (dt, JPH ϭ 206 Hz, JHH ϭ 4,5 Hz, 1H, PH), 7,06 (m, 2H,
6,3 Hz, 2H, OCH2); 13C{1H}-NMR: δ ϭ 14,8 (d, JPC ϭ 14 Hz, PC(CH3)3),
Z. Anorg. Allg. Chem. 2005, 631, 2457Ϫ2466
zaac.wiley-vch.de
2005 WILEY-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, 69451 Weinheim
2463