W. Uhl, L. Cuypers, G. Geiseler, K. Harms, W. Massa
653 s δGaH; 588 s, 547 vs νGaC; 400 m δCC. Ϫ Molmasse (kryoskopisch in
Benzol): gef. 446 (c ϭ 0,118 mol), ber. 470,7 g/mol für das Trimer.
son, K. Ruhlandt-Senge, P. P. Power, Inorg. Chem. 1994, 33,
6300.
[5] W. Uhl, J. Molter, B. Neumüller, F. Schmock, Z. Anorg. Allg.
Chem. 2001, 627, 909.
Synthese von Diisobutylgalliumhydrid (4): 1,06 g (4,40 mmol) Triiso-
butylgallium werden durch Kühlung mit flüssigem Stickstoff einge-
froren und mit 0,32 g (2,20 mmol) [GaH3·NMe2Et] ohne Lösungs-
mittel versetzt. Das erstarrte Gemisch wird rasch auf Raumtempe-
ratur erwärmt und 45 min gerührt. Alle flüchtigen Bestandteile
werden im Vakuum abdestilliert. Man erhält eine farblose Flüssig-
keit, die sich wegen ihrer geringen Flüchtigkeit bzw. ihrer geringen
thermischen Stabilität nicht unzersetzt destillieren läßt. Ausbeute:
1,00 g (82 %).
[6] W. Uhl, J. Molter, B. Neumüller, Chem. Eur. J. 2001, 7, 1510.
[7] W. Uhl, F. Breher, J. Organomet. Chem. 2000, 608, 54.
[8] W. Uhl, F. Breher, Angew. Chem. 1999, 111, 1578; Angew.
Chem. Int. Ed. Engl. 1999, 38, 1477; W. Uhl, F. Breher, A.
Lützen, W. Saak, Angew. Chem. 2000, 112, 414; Angew. Chem.
Int. Ed. Engl. 2000, 39, 406; W. Uhl, F. Breher, J. Grunenberg,
A. Lützen, W. Saak, Organometallics, 2000, 19, 4536; W. Uhl,
F. Breher, Eur. J. Inorg. Chem. 2000, 1; W. Uhl, F. Breher, A.
Mbonimana, J. Gauss, D. Haase, A. Lützen, W. Saak, Eur. J.
Inorg. Chem. 2001, im Druck; W. Uhl, F. Breher, B. Neumüller,
A. Lützen, W. Saak, J. Grunenberg, Organometallics 2001,
im Druck.
[9] J. L. Atwood, S. G. Bott, C. Jones, C. L. Raston, Inorg. Chem.
1991, 30, 4868; M. J. Henderson, C. H. L. Kennard, C. L.
Raston, G. Smith, J. Chem. Soc., Chem. Commun. 1990, 1203;
W. Uhl, J. Molter, B. Neumüller, J. Organomet. Chem. 2001
634, 193.
1H-NMR (C6D6, 300 MHz, 298 K): δ ϭ 3,26 (1 H, breit, s, GaH); 2,03 (2 H,
neun Linien durch Überlagerung mehrerer Kopplungen, Abstand im Mittel
3
3
6,6 Hz, CH); 1,06 (12 H, d, JHH ϭ 6,5 Hz, Me); 0,93 (4 H, d, JHH
ϭ
7,0 Hz, CH2). Ϫ 13C-NMR (C6D6, 125,8 MHz, 298 K): δ ϭ 27,6 (CH); 27,1
(Me); 25,8 (GaC). Ϫ IR (cmϪ1; Reinsubstanz; CsBr-Platten): 1651 breit, s
νGaH; 1463 s, 1379 s, 1363 s, 1322 m δCH3; 1203 m, 1160 s, 1076 s, 1019 s,
945 w νCC, δ,γCH; 813 br., w, 711 vs, 634 vs δGaH; 558 s, 456 m νGaC; 418
m, 390 m δCC.
Synthese von Dineopentylgalliumhydrid (5): 1,74 g (6,15 mmol) Tri-
neopentylgallium werden durch Kühlung mit flüssigem Stickstoff
eingefroren und mit 0,447 g (3,07 mmol) [GaH3·NMe2Et] ohne Lö-
sungsmittel versetzt. Das Gemisch wird rasch auf 80 °C erwärmt
und 20 min bei dieser Temperatur gerührt. Nach Abkühlen werden
alle flüchtigen Bestandteile im Vakuum entfernt. Der Rückstand
wird aus Cyclopentan umkristallisiert (20/Ϫ30 °C). Ausbeute:
1,55 g (79 %). Ϫ Schmp. (unter Argon, abgeschmolzene Kapil-
lare): 73 °C.
[10] J. J. Eisch, J. Am. Chem. Soc. 1962, 84, 3830.
[11] V. V. Markova, V. A. Kormer, A. A. Petrov, J. Gen. Chem.
USSR 1967, 37, 1662; Zh. Obshch. Khim. 1967, 37, 1744.
[12] W. Uhl, L. Cuypers, R. Graupner, J. Molter, A. Vester, B. Neu-
müller, Z. Anorg. Allg. Chem. 2001, 627, 607.
[13] D. K. Russell, A. S. Grady, R. E. Linney, Z. Mahmood, R. D.
Markwell, J. Organomet. Chem. 1996, 506, 327.
1H-NMR (C6D6, 300 MHz, 298 K): δ ϭ 3,62 (1 H, breit, s, GaH); 1,13 (22
H, s, Überlagerung der Resonanzen der CH2- und CH3-Gruppen). Ϫ 13C-
NMR (C6D6, 125,8 MHz, 298 K): δ ϭ 34,1 (Me); 33,3 (GaC); 31,6 (CH2).
Ϫ IR (cmϪ1; Nujol-Verreibung; CsBr-Platten): 1652 breit, m νGaH; 1464 vs,
1377 vs Nujol; 1362 s, 1301 vw, 1261 w δCH3; 1234 s, 1204 vw, 1175 vw,
1138 vw, 1099 m, 1037 vw, 1016 m, 1002 m, 970 vw, 932 vw, 914 vw, 772 m
νCC, δ,γCH; 726 s δGaH; 659 w, 634 w, 620 w, 597 vw, 571 vw, 455 w νGaC;
389 vw δCC. Ϫ Molmasse (kryoskopisch in Benzol; c ϭ 0,047 mol): gef. 432;
ber. für das Dimer 426,0 g/mol.
[14] C. A. Tolman, Chem. Rev. 1977, 77, 313.
[15] W. Uhl, Z. Anorg. Allg. Chem. 1989, 570, 37; D. A. Atwood,
A. H. Cowley, P. R. Harris, R. A. Jones, S. U. Koschmieder,
C. M. Nunn, J. L. Atwood, S. G. Bott, Organometallics 1993,
12, 24; A. A. Naiini, V. Young, Y. Han, M. Akinc, J. G. Ver-
kade, Inorg. Chem. 1993, 32, 3781; H. Puff, S. Franken, W.
Schuh, W. Schwab, J. Organomet. Chem. 1983, 254, 33; W.
Clegg, G. M. Sheldrick, D. Stalke, Acta Crystallogr., Sect. C
1984, 40, 433; H. Puff, D. Hänssgen, N. Beckermann, A. Ro-
loff, W. Schuh, J. Organomet. Chem. 1989, 373, 37; L. V. Inter-
rante, G. A. Sigel, M. Garbauskas, C. Hejna, G. A. Slack,
Inorg. Chem. 1989, 28, 252; H. Puff, W. Schuh, R. Sievers, R.
Zimmer, Angew. Chem. 1981, 93, 622; Angew. Chem. Int. Ed.
Engl. 1981, 20, 591; H. Puff, W. Schuh, R. Sievers, W. Wald,
R. Zimmer, J. Organomet. Chem. 1984, 260, 271; W. Clegg,
Acta Crystallogr., Sect. B 1982, 38, 1648; H. Puff, S. Franken,
W. Schuh, W. Schwab, J. Organomet. Chem. 1983, 244, C41.
[16] H.-U. Schwering, E. Jungk, J. Weidlein, J. Organomet. Chem.
1975, 91, C4.
Wir danken der Deutschen Forschungsgemeinschaft und dem
Fonds der Chemischen Industrie für großzügige finanzielle Unter-
stützung. Die Firma MOCHEM (Marburg) unterstützte uns
freundlicherweise mit Chemikalienspenden.
Literatur
[1] R. Köster, Methoden der Organischen Chemie (Houben-Weyl),
Bd. XIII/3a, 4. Aufl., Georg Thieme Verlag, Stuttgart 1982,
S. 321.
[17] C. H. McMahon J. A. Francis, A. R. Barron, J. Chem. Crystal-
logr. 1997, 27, 191.
[2] H. Lehmkuhl, K. Ziegler, Methoden der Organischen Chemie
(Houben-Weyl), Bd. XIII/4, 4. Aufl., Georg Thieme Verlag,
Stuttgart 1970, S. 58; O. T. Beachley (Jr.), L. Victoriano, Orga-
nometallics 1988, 7, 63; O. T. Beachley (Jr.), C. Tessier-Youngs,
Organometallics 1983, 2, 796.
[18] G. Bähr, P. Burba, Methoden der organischen Chemie (Hou-
ben-Weyl), Bd. XIII/4, 4. Aufl, Georg Thieme Verlag, Stutt-
gart 1982, S. 315.
[19] G. G. Hoffmann, R. Fischer, Z. Anorg. Allg. Chem. 1990,
590, 181.
[3] P. L. Baxter, A. J. Downs, M. J. Goode, D. W. H. Rankin, H.
E. Robertson, J. Chem. Soc., Chem. Commun. 1986, 805; P. L.
Baxter, A. J. Downs, M. J. Goode, D. W. H. Rankin, H. E.
Robertson, J. Chem. Soc., Dalton Trans. 1990, 2873.
[4] A. H. Cowley, F. P. Gabba¨ı, H. S. Isom, C. J. Carrano, M. R.
Bond, Angew. Chem. 1994, 106, 1354; Angew. Chem. Int. Ed.
Engl. 1994, 33, 1253; A. H. Cowley, H. S. Isom, A. Decken,
Organometallics 1995, 14, 2589; R. J. Wehmschulte, J. F. Elli-
[20] R. A. Kovar, H. Derr, D. Brandau, J. O. Callaway, Inorg.
Chem. 1975, 14, 2809.
[21] O. T. Beachley (Jr.), J. C. Pazik, Organometallics 1988, 7, 1516.
[22] International Tables for Crystallography, Space Group Symme-
try (Ed.: T. Hahn), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht-
Boston-London 1989, vol. A.
[23] G. M. Sheldrick, SHELXL-97, Programm zur Verfeinerung
von Kristallstrukturen, Göttingen 1997.
1006
Z. Anorg. Allg. Chem. 2002, 628, 1001Ϫ1006